الشجون » كه فرموده‌اند : اگر دو طايفه خوب شدند ، امت من خوب مىشوند و اگر بد شدند ، امت من بد ميشوند . العلماء و الامراء . و وجهش هم واضح است ، چون نظام عالم شرعا ، موقوف بر احكام صادره از علماست ، و اجراى آنها بر امر است . چنان كه سيد جزائرى فرمود : بر علماء واجب است گفتن احكام و بر امراء واجب است اجراى احكام آنها ، اگر مصادف شدند اين دو با هم در آنچه امر به آنها شده ، امور رعيت شرعا و عرفا منظم خواهد شد و اگر متفق نشدند اين دو صنف با هم ، اگر رعيت اطاعت كرد علماء را ، امور شرعيه منظم مىشود ، نه امور عرفيه و اگر نشد ناچار فساد در عالم ظاهر مىشود ؛ خصوص اگر امراء مخاصمه كنند با علماء . مخصوصا اگر يكى از آنها يا هر دو فاسد شدند ، در آنوقت اسلام و كفر با هم مخلوط مىشوند و ايمان هم سالم نمىماند . « 1 » انبياء عليهم السّلام نزد محتضر حاضر مىشوند در « انيس الادباء » نوشته است : احاديث در باب حضور ايشان در نزد محتضرين و مشرفين به موت ، به حد تواتر معنوى رسيده كه مفيد جزم و يقين است . ثقة الاسلام كلينى در « كافى » و شيخ الطائفه در « تهذيب » بابى منعقد كردند براى حضور انبياء در نزد محتضرين و جمعى از علماى محقّقين بر اين مطلب ملتفت شده‌اند . « 2 » بندار يهودى با سلمان فارسى در « انيس الادباء » آمده : اوّلا مخفى نماناد كه اكثرى به محض اينكه معناى حديثى را نفهميدند و يا در نزد عقول ناقصه و اذهان مريضه آنها بعيد نمود ، فورا انكار آن را مىكنند و نزديك مىشود كه گوينده آن حديث را تكفير يا براى او تفتين نمايند و اگر امكان ضرر رساندن به قائل آن را داشته باشند به او ضرر مىرسانند و آزارش مىنمايند . هيهات ! هيهات ! محض انكار و استبعاد ، وظيفه صاحبان عقول سليمه و اذهان مستقيمه اهل ايمان و ايقان نيست . و به همين مطلب اشاره فرموده است امام محمّد باقر عليه السّلام در حديثى كه خلاصه معنى آن اين است كه : دشمن‌ترين مردم در نزد ما اهل بيت نبوت ، كسانى هستند كه وقتى حديثى را نفهميدند و به قول آنها نگنجيد ، مشمئز مىشوند و روى خود را بر

--> ( 1 ) . انيس الادباء ( حاشيه ) 444 . ( 2 ) . انيس الادباء 225 .